باکس منهاي صفحه - روزنامه قانون – پرونده ام درباره بازداشتگاهها
درست
بعد از حوادث پس از انتخابات سال 88؛ بعد از آنكه بعضي از معترضان به
نتايج انتخابات دستگير شدند، روزگاري كه تعدادي از اين افراد به يك
بازداشتگاه در جنوب شهر رفتند؛ زماني كه آبها از آسياب افتاد؛ نام يك محل
سرزبانها افتاد؛ «كهريزك»؛ بازداشتگاهي كه رهبر انقلاب دستور تعطيلي آن
را صادر كردند؛ از آن موقع، بحث بازداشتگاههاي غير قانوني در كشور مطرح
شد؛ عنواني گرچه كم كم گرد فراموشي روي آن نشست، اما حالا و بعد از ماجراي
مرگ يك وبلاگنويس در بازداشتگاه، جاي خود را به «بازداشتگاه غيراستاندارد»
داده است.
بازداشتگاه كجاست ؟
در آییننامه اجرایی سازمان زندانها و
اقدامات تامینی و تربیتی کشور مصوب ۲۰/۹/۸۴ بازداشتگاه اینگونه تعریف شده
است: بازداشتگاه، محل نگهداری متهمانی است که با قرار کتبی مقامهای
صلاحیتدار قضايی تا اتخاذ تصمیم نهایی به آنجا معرفی میشوند.
اولين بازداشتگاه ايران
با
این که راجع به وضع بازداشتگاه در ایران دوران باستان اسناد و مدارکی در
دست نیست اما آنچه مسلم است در قلعهها زندانهایی بنا میشد که پادشاهان و
حکمرانان مخالفان خود را در آنجا زندانی میکردند و سپس به وضع فجیعی از
بین میبردند. در اين زمان حبس جزو مجازاتها نبود بلکه وسیلهای برای از
بین بردن بی سر و صدای اشخاص بلند مرتبه به حساب ميآمد.
اولين بازداشتگاه قبل از انقلاب
در
ایران معاصر و پس از برقراری حکومت قاجار قدیمیترین زندان بزرگ در تهران
زندانی به نام انبارشاهی بود که زیر نقارهخانه ارک یعنی محل فعلی بانک ملی
بازار قرار داشت و زیر نظر حاجب الدوله (رئیس تشریفات) اداره میشد.
فراشباشی، رئیس اجراییات و فراشها نگهبان انبارشاهی بودند. غذای زندانیان
بسیار ناچیز بود. به طوری که مردم به عنوان نذر گاهی از سوراخ زندان غذا و
خوراکی برای زندانیان میانداختند.
اولين بازداشتگاه تهران
وقتي
سوئدیها بر شهربانی (نظمیه) تهران رياست ميكردند، در محل اداره شهربانی
كه بخشی از وزارت امور خارجه فعلی بود، زندان نظمیه به وجود آمد. جايي كه
دو، سه اتاقک کوچک داشت كه به حبس نمره یک معروف بودند. البته جز اين چند
اتاق و یک زیرزمین برای زندانیان عمومی هم بود. ماجرا تا زمان حكومت رضاشاه
ادامه پيدا كرد. يعني زماني كه ديگر محل قبلی تکافوی خیل عظیم زندانیان را
نمیکرد. به همين دليل هم سرتیپ درگاهی، رئیس نظمیه، به دنبال یک محل وسیع
برای ایجاد زندان افتاد. محلی که برای اینکار در نظر گرفته شد قصر قاجار
بود. جايي كه ساختمانهای قدیمی و وسیع و متروکه داشت. زندان قصر ۱۱ آذرماه
۱۳۰۸ به دست رضا شاه افتتاح شد.
غائله كهريزك
اولين اظهارنظرها در
مورد بازداشتگاههاي ايران مربوط ميشود به غائله كهريزك. غائلهاي كه پس
از حوادث انتخابات سال 88 به وجود آمد. اين بازداشتگاه به عنوان يك محل غير
قانوني معرفي و دستور بسته شدن آن صادر شد. بعضي از عوامل و مسئولاني كه
در اين بازداشتگاه و اتفاقات آن دست داشتند، مورد پيگرد قرار گرفتند. هر
چند هنوز نفرات اصلي اين داستان در بعضي از مشاغل دولتي، مشغول به فعاليت
هستند.
غائله رباطكريم
دومين غائله بازداشتگاهها در كشور، مربوط
ميشود به بازداشتگاه رباطكريم. جايي كه حالا به اعتقاد بعضي از مسئولان
به عنوان بازداشتگاه غير استاندارد شناخته ميشود، بازداشتگاهي كه به
اعتقاد مسئولان، به عنوان بازداشتگاه موقت نيروي انتظاميشناخته ميشود.
اينكه، اين بازداشتگاه نامش سر زبانها افتاد، به دليل مرگ يك وبلاگنويس
بود كه همچنان در ميانه اخبار ميتوان از آن خبرهايي مشاهده كرد.
اظهارنظرهايي متفاوت
مهدی
دواتگری، عضو كمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی: بنده بازدیدی از
بازداشتگاه رباطكريم داشتم که در این بازدید چیز غیر طبیعی و مشکلی وجود
نداشت.
سردار احمدیمقدم، فرمانده نيروي انتظامي: بازداشتگاه رباط کریم محل مرگ مشکوک ستار بهشتی است.
علاءالدين بروجردي، رئيس كميسيون امنيت ملي مجلس شوراي اسلامي: ميخواهم از بازداشتگاه رباطكريم بازديد كنم.
حجتا... سوری – عضو كميسيون امنيت ملي مجلس: زندان رباط کریم، بازداشتگاه موقت نیروی انتظامی است که ستار بهشتی در آن فوت کرد.
اسماعیل
کوثری - نماینده تهران در مجلس نهم: بعد از ماجرای کهریزک دیگر هیچ
بازداشتگاه غیر قانونی نداریم و هر کسی چنین ادعایی دارد غلط کرده است.
اضافه برای وبلاگ --- رییس پلیس فتای تهران دستگیر شد
زندگانی ما به زندهمانی تبدیل شده؛ این روایت امروز و دیروز نیست؛ روایت سالها و دردهاست. لابلای همین زندهمانیهاست که نتیجه میگیریم تا بگوییم "هیچیم اگر منتقد نباشیم". اما تا نقد میکنیم، ناخودآگاه كافر میشویم؛ چراکه نمیدانیم بودنمان برای چیست.