عرض چمران به اندازه تحمل منتقدان کم نشده / دقت کنيد؛ حال چمران خوب است
وقتي شهرداري تهران اعلام کرد، بنا دارد تا اولين خط سامانه اتوبوسهاي تندرو را از ميدان غربي تهران تا چهارراه شرقي پايتخت اجرا کند، همه و همه از بعضي مردم گرفته تا مسوولاني که به تمام خدمات شهرداري خرده ميگرفتند ايستادند تا بگويند اين طرح مناسب نيست. اما هدف شهرداري براي گسترش حمل و نقل عمومي باعث شد تا در ميانه تمام اين حاشيه، اولين خط سامانه اتوبوسهاي تندرو در حد فاصل ميدان آزادي تا چهار راه تهرانپارس احداث شود. به محض اجرايي شدن اين خط، تمام آنهايي که تيغ نقد را نه از روي انصاف که از روي غرضورزي تيز ميکردند، به پا خواستند تا اعلام کنند، شهرداري کاري کرده که مردم را به زحمت بياندازد. اما هيچ کدامشان به اين موضوع توجه نکردند که تنها راه نجات تهران از معضلي به نام آلودگي هوا و همچنين ترافيک، گسترش حمل و نقل عمومي است. به هر تقدير خط اول سامانه اتوبوسهاي تندرو، استواي تهران را درنورديد تا تنها در مدت زمان بسيار محدودي همه شواهد و قراين از آن حکايت کند که اتوبوسهاي تندرو هواي ابري ترافيک اين منطقه را آفتابي کرده است. استقبال بينظير از اين خط باعث شد تا دو خط ديگر اتوبوسهاي تندرو با سرعت بسيار بيشتري در تهران راهاندازي شوند و شهروندان به راحتي از آنها استفاده کنند. اما باز هم بعضيها بودند که ميخواستند به هر شکل ممکن اين خدمت را به حاشيه بکشند.
شايد بتوان اوج اين سنگاندازيها را در خط ويژه خيابان وليعصر (عج) ديد. طرحي که به محض اجرا شدنش بسيجي از نقدهاي غيرمنصفانه را به وجود آورد که تنها يک شعار ميداد؛ اين طرح ترافيک خيابان وليعصر را افزايش ميدهد. اما ديري نپاييد که باز هم تجربه ثابت کرد، اقدام شهرداري تهران در خيابان وليعصر کاملاً درست و کارشناسي بوده است. ديري نپاييد که ترافيک خيابان وليعصر نه تنها به حالت عادي بازگشت ،بلکه از گذشته هم کمتر شد و در نهايت شرايطي را به وجود آورد که شهروندان به راحتي در طولانيترين خيابان خاورميانه تردد کنند.
حالا بعد از گذشته حدود سه سال از اولين گام شهرداري تهران براي ايجاد اتوبوسهاي تندرو، مديريت شهري چهارمين خط BRT را بار ديگر در ميانه بسياري از تهمتها و آلودگيهاي تبليغاتي که بيشتر رنگ و بوي سياسي دارد به راه خواهد انداخت و اميدوار است که باز هم بتواند بخشي از ترافيک پايتخت را کاهش دهد.
چرا اتوبوسهاي تندرو
تنها اگر بسيار فراموشکار باشيم اين موضوع را به ذهن نميآوريم که سيستم حمل و نقل عمومي در حوزه اتوبوسراني در حدود پنج، شش سال پيش، چه حال و روزي داشت. اتوبوسهاي بيکيفيتي که بدون هيچ قانون و منطقي در خيابانهاي شهر جولان ميدادند و باعث ميشد تا عملاً شرايط به گونهاي رقم بخورد که تهران تو در تو به بدترين شکل ممکن در حوزه حمل و نقل عمومي گرفتار آيد.
درست در همين شرايط بود که تغيير در سيستم مديريت شهري باعث شد تا نگاهي نوين به حوزه حمل و نقل عمومي به وجود آيد. مديريت جديد شهرداري تهران که با روي کار آمدن محمد باقر قاليباف به عنوان شهردار تهران کار خود را در پايتخت آغاز کرد، طرح سامانه اتوبوسهاي تندرو را به جريان انداخت تا در کنار آن، نه تنها بخش عمدهاي از ترافيک پايتخت را کنترل کند بلکه شرايطي را فرآهم آورد که در نهايت، سيستم حمل و نقل عمومي تهران سر و سامان بگيرد.
سامانه اتوبوسهاي تندرو در تهران ايجاد شد تا همه چيز در حوزه اتوبوسراني پايتخت دستخوش تغيير و تحول شود. سيستمي که راهاندازياش با دو پيشفرض ايجاد ميشود. اول اينكه تقاضاي حمل و نقل عمومي به صورت بالفعل يا بالقوه در آن معبر وجود داشته باشد. دوم اينکه امکان داشته باشد در كنار خط عبوري ويژه اتوبوسها مسيري نيز براي خوردوهاي شخصي در نظر گرفته شود. در اين بين و از آنجايي که بر خلاف نظر بسياري از منتقدان يک سويه که بنا دارند به شهروندان القا کنند سامانه اتوبوسهاي تندرو آنطور که بايد و شايد کارشناسي شده نيست، سيستمي به کار گرفته ميشود که در آن ترافيک تهران به وسيله يکي از جديدترين نرمافزارهاي ترافيکي جهان شبيه سازي ميشود. نرمافزاري کانادايي که توسط متخصصان شهرداري تهران و با شرايط پايتخت، بوميسازي شده و از جديدترين و در عين حال پيشرفتهترين نرمافزارهاي ترافيکي دنيا محسوب ميشود. از طريق اين نرمافزار که از قابليت کلاننگري بالايي برخوردار بوده تمامي پروژههاي بزرگ ترافيکي پايتخت قبل از اجرا به صورت مجازي شبيهسازي و مورد بررسي و مطالعه قرار ميگيرد. حالا و در مورد خط چهارم سامانه اتوبوسهاي تندرو نيز اين نرمافزار که Emme 2 نام دارد به کار گرفته شده تا همه چيز تخت کنترل کارشناسي باشد.
خط چهار BRT ، نويددهنده کاهش بار ترافيک
پيش از احداث تونل بزرگ توحيد، تنها کافي بود يکبار از اتوبان چمران و يا بزرگراه نواب صفوي گذر کنيم تا اوضاع نابسامان ترافيک اين محدوده را کاملاً درک کنيم. تونل توحيد احداث شد. بخشي از بار ترافيکي اين محدوده به طور محسوسي کاهش يافت اما گسترش روزافزون تعداد خودروهاي تهران از يک سو و افزايش ميل به سفر در اين کريدور از سوي ديگر باعث شد تا شرايطي فرآهم آيد که با وجود کاهش چشمگير ترافيک، اوضاع و احوال بزرگراه اتصال دهنده شمال به جنوب تهران باز هم مشکلاتي را هر چند کوچک در پي داشته باشد. بزرگراهي که با توجه به اتصال به بزرگراه شهيد نواب صفوي از طريق تونل توحيد در برقراري ارتباط شمال شهر با جنوب شهر از اهميت ويژهاي برخوردار است.
حالا با اجراي خط چهار سامانه اتوبوسهاي تندرو در اين محدوده به طول 23 كيلومتر، ترمينال جنوب به پارك وي متصل ميشود و از سوي ديگر كليه مناطق واقع حدفاصل شهرك غرب تا بزرگراه چمران با خطوط تغذيه به خط چهار BRT متصل شده و مجاورت خط 4 اتوبوسهاي تندرو با خط 2 مترو در تقاطع خيابان آذربايجان و خطوط 4 و 6 مترو در تقاطع خيابانهاي آزادي و جلال آل احمد در آينده ميتواند از سامانه اتوبوسهاي تندروي شهر تهران، خطي ويژه را به وجود آورد.
تمام اين اتفاقات نويد دهنده آن است که خط چهارم سامانه اتوبوسهاي تندروي پايتخت، در آيندهاي نزديک ميتواند بخشي از بار ترافيکي موجود در بزرگراه شهيد چمران و نواب صفوي را کاهش دهد و در نهايت بتواند سهم عمدهاي را در کاهش بار ترافيکي شهر به دوش بکشد. خطي که به صورت كامل مورد بررسي و برداشت ميداني قرار گرفته است.
خطي که بر اساس همين مطالعات در محور شمالياش 13 ميدان و مقطع از جمله 6 تقاطع غيرهمسطح وجود دارد. خطي که با اجراييشدنش سهم حمل و نقل عمومي از کل سفرهاي شهر تهران را 2/1 درصد افزايش و زمان تاخير بر حسب وسيله ـ ساعت را 2/2 درصد نسبت به وضع موجود در کل شبکه معابر شهري تهران کاهش ميدهد و توانايي آن را دارد که در ساعت اوج صبح در محور شمالي ميزان مسافران را 31 درصد نسبت به وضع موجود افزايش دهد. در عين حال احداث اين خط در كاهش مصرف سوخت نيز بسيار موثر بوده و با اجراي آن مصرف بنزين بر حسب ليتر 3/2 درصد نسبت به وضع موجود کاهش پيدا ميکند.
البته تاثيرات مثبت خط 4 اتوبوسهاي تندرو صرفا به اقتصاد محدود نشده و از نظر زيست محيطي نيز به بهبود وضعيت پايتخت از نظر آلودگي هوا ميانجامد به گونهاي كه با اجراي اين خط انتشار آلايندههاي هيدرو کربن بر حسب کيلوگرم 4 درصد، اکسيد کربن 2/2 درصد و اکسيد نيتروژن 3/0 درصد نسبت به وضع موجود کاهش پيدا ميکند. بر اين اساس توسعه حمل و نقل شهري از طريق ايجاد شبکهاي به هم پيوسته از خطوط مترو و BRT از مهمترين سياستهاي مديريت شهري در حوزه حمل و نقل عمومي بوده و در اجراي اين سياست توسعه خطوط اتوبوسهاي تندرو به صورت جدي در دستورکار شهرداري تهران قرار دارد. بر همين اساس و با توجه به پيشبينيهاي صورت گرفته پس از تکميل در ابتداي کار بتواند روزانه بيش از 130 هزار مسافر را جا به جا کند.
دقت کنيد؛ عرض چمران کم نشده است
حالا که خط چهارم اتوبوسهاي تندرو تا چند روز ديگر در محور بزرگراه چمران به جريان ميافتد همانهايي که روزگاري به مخالفت با خط BRT آزادي و انقلاب، خاوران و وليعصر برخواستند بار ديگر دميدن در شيپور تخريب را آغاز کردند و ميخواهند هر طور که شده به شهروندان القا کنند، ايجاد خط چهارم اتوبوسهاي تندرو باعث کاهش عرض بزرگراه چمران شده است.
اين در شرايطي است که اگر آنهايي که ساز نقد غيرمنصفانه را کوک کردهاند کمي دقت کنند متوجه ميشوند که با انجام اين طرح، عرض معبر شهيد چمران در هر 2 جهت شمال به جنوب و جنوب به شمال داراي 3 لاين است كه سال گذشته با انجام تعريض، لاين چهارمي نيز ايجاد شد كه اين مسير را به حمل ونقل عمومي اختصاص داده شده است.
اين در شرايطي است که منطق توسعه حمل و نقل عمومي حکم ميکند حتي در صورت اين افزايش لاين هم بايد بين حمل و نقل عمومي و شخصي؛ قطعا حمل ونقل عمومي انتخاب شود. منطق استفاده از حمل و نقل عمومي ميگويد که خيابان تنها براي دارندگان خودروهاي شخصي نيست و اين تعبير كه همه خيابانها تنها براي دارندگان خودروهاي شخصي است، صحيح نيست و همه مردم در استفاده از خيابان سهم دارند. بنابراين بايد افردي كه قصد دارند از حمل و نقل عمومي استفاده كنند، از اين سهم برخودار شوند.
اين در شرايطي است که تجربه جهان ثابت کرده در مسيرهايي كه حجم تقاضايسفر قابل قبولي دارند با اختصاص يك خط عبوري ميتوان علاوه بر حفظ حقوق استفاده كنندگان حمل ونقل عمومي، جذابيت سفر با اين نوع حمل ونقل را نيز فراهم كرد و تا زماني كه قرار باشد اتوبوس در معابر به كندي خودروهاي شخصي حركت كند، عقل سليم حكم ميكند كه مردم براي تردد در سطح شهر به استفاده از خودروي شخصي خود روي بياورند و با آرامش و راحتي در اتومبيل خود بنشينند تا با جريان كند بار ترافيكي حركت كنند. بنابراين زماني ميشود براي حل معضلاتي از جمله آلودگي هواي شهر، نبودامكان امداد رساني سريع به هنگام حوادث و تلف شدن روزانه ميليونها ساعت وقت مردم در ترافيك، گامي رو به جلو برداشت كه بتوان سهم حملونقلعمومي را در معابر افزايش داد.
زندگانی ما به زندهمانی تبدیل شده؛ این روایت امروز و دیروز نیست؛ روایت سالها و دردهاست. لابلای همین زندهمانیهاست که نتیجه میگیریم تا بگوییم "هیچیم اگر منتقد نباشیم". اما تا نقد میکنیم، ناخودآگاه كافر میشویم؛ چراکه نمیدانیم بودنمان برای چیست.